SPIRITUEEL ANARCHISME

Er zijn anarchisten die gruwen van elk beginsel en willen graag vrij zijn van elk principe. Ze haten elke vorm van discipline en keren zich tegen elk vrijheid beknottend regiem en dogma. Zelfs de als knellend ervaren oorspronkelijke familiebanden en gezinsstructuren worden gezien als bedreigingen van eigen authenticiteit. Veelal noemen zij zich trots, 'vrijgeest', om aan te geven met hart en ziel te zijn verblind door het beginsel geen enkel beginsel te aanvaarden. Ze menen 'baas in eigen geest' te zijn.

Er zijn gelukkig ook anarchisten die het beginsel van de onderlinge solidariteit propageren en zich wat minder uitdagend onder de naam 'vrijgeest' scharen. Hun beginsel is niet het 'autonome ikje', maar zij leggen meer de nadruk op sociale en maatschappelijke verhoudingen. Door organisatie van onderop denken zijn structuur van de samenleving te kunnen wijzingen. Mede daardoor menen zij ook aan de vrijheidsopvattingen een betere basis te kunnen verlenen.

Daarentegen zijn er levensbeschouwende anarchisten die de vrijheid van hun geest in een meer wijsgerige context plaatsen. Het 'maatschappelijk zijn' wordt niet alleen bepaald door de omstandigheden te wijzigen, doch mede door het inzicht vanuit de rede en de logica. Niet de wensen van het begrensde ikje, maar het echte logische denken is maatgevend. Daarin is dus het belang van medemenselijkheid inbegrepen, maar ook logischerwijs die van het millieu. De spirituele anarchist denkt universeel en weet zich dan ook gebonden aan de rede. En in de oneindige cyclus van het universele gebeuren is ook hij een cyclus en een schakel tussen vrijgeesten van toen en de vrijgeesten van morgen.

Wim de Lobel staat in een lange traditie van die vrijgeesten. Hij toont veel respect voor de Rotterdamse filosoof Jan Börger, wiens wijsgerige uiteenzettingen hem hebben gevormd. Mede rond het werk van Hegel heeft hij in de loop der jaren een aantal intrigerende gedachtengangen ontwikkeld. Deze zijn nu gebundeld en onlangs in druk verschenen onder de titel: Spiritueel anarchisme en de orde van de zelfbeteugeling.

Het zijn vijf verhandelingen waarin hij vanuit verschillende invalshoeken aandacht vraagt voor het zelforganiserend kosmische proces dat culmineert in de menselijke rede. Het is precies het zich bewust worden van dit Ene beginsel dat de vrijgeest schenkt tot ZELF-beteugeling. De Lobel tracht te laten zien aan de hand van historisch culturele inzichten en hedendaagse wetenschappelijke ontdekkingen, dat psychische en fysische gebeurtenissen zijn te begrijpen als reflexieve verhoudingen in een toenemende complexiteit waarin de menselijke rede haar specifieke rol heeft.