Wij willen hier uw aandacht vragen voor een geschrift getiteld Oer- informatie, van de hand van de wis- en natuurkundige Hans de Heer. De schrijver is twaalf jaar betrokken geweest bij wetenschappelijk onderzoek op het gebied van kunstmatige intelligentie. Daarbij kan hij bogen op een dertien publicaties in internationale wetenschappelijke tijdschriften. De auteur heeft een techniek ontwikkeld die het mogelijk maakt om met een computer, zonder tussenkomst van het menselijk bewustzijn, de betekenis van de taal te herkennen. Er is dus sprake van een (taal)geheugen-zonder-bewustzijn. Dit onderzoek is bekend geworden onder de naam Informatie-sporen.

Volgens het uitgangspunt van deze wetenschapper berust het wordings- en ontwikkelingsproces dat leidt tot bewustzijn, aanvankelijk op een wisselwerking tussen oer-informatie en elkaar aantastende interactieve bewegingsvormen. Redenerend vanuit de quantumtheorie, waarin sprake is van causale onzekerheid, concludeert hij dat er desondanks toch wel zoiets als formatieve zekerheden worden geproduceerd. Maar deze oorspronkelijke formatieve samenhang berust alsnog op een simpele vorm van oer-informatie welke hij definieert als exformatie. Daaraan is echter wel intelligentie te veronderstellen. Het universum heeft blijkbaar zoiets als een geheugenwerking, die te vergelijken is met een computergeheugen. Er zou dus in beginsel sprake zijn van een geheugen zonder bewustzijn. In zijn verhandeling Oer-informatie gaat hij nader in op op het intelligentie-vraagstuk, dat vele wetenschappers nog in duister doet tasten. Tevens tracht hij vanuit zijn wetenschappelijke kennis een brug te slaan naar de Rotterdamse filosoof Jan Börger (1888-1965) en diens verklaringsprincipe van de werkelijkheid.

Börger namelijk, trok uit de filosofische analysering van de werkelijkheid de conclusie, dat de werkelijkheid is samengesteld uit factoren die inzichzelf beweeglijk zijn. De werkelijkheid is dan een structurele constructie in zichzelf. De filosofische doordenking daarvan zou dan mogelijkerwijs kunnen opgaan in een logische wiskundige formulering en berekening. Want de karakteristieke eigenschappen van de factoren lopen uit in de som van een verhouding van verhoudingen, die al of niet in elkaar overgaan. Die universele verhoudingen komen eveneens tot uitdrukking in en aan de mens als bewustzijnswezen.

Het is fout om aan de grondslag van de werkelijkheid een soort van goddelijk (Super-)bewustzijn te veronderstellen. Er staat geen onverklaarbare plannenmaker aan het 'begin' van de oneindige keten, noch ligt er een plan aan ten grondslag. De werkelijkheid berust op de eeuwige beweging van zelfverkering en bewustzijn. Volgens de filosofische overwegingen van Börger ligt het bewustzijn besloten in de zelfwerkzaamheid van de energetische eenheden, die door universele wordings- en ontwikkelingsprocessen, evolueren tot hersenen en zelfbewustzijn. Dat is ook de conclusie die Hans de Heer trekt vanuit zijn wetenschappelijk onderzoek.(WdL)