Eenheid zonder verschillen is zin zonder leven
Verschillen zonder Eenheid is leven zonder zin.

ICJLV,

In dit werk wordt de verhouding (ratio) tussen de menselijke wereldbeschouwer en de door hem beschouwde wereld beschreven. Drie aspecten van deze verhouding vormen vanuit bewuste ratio, rede of logos, een niet te scheiden drie-eenheid. Indien de rede het handelen leidt, is moraliteit (more=norm, nomos of wet) vrij van traditie, plicht of wetgeving (spiritueel anarchisme).

'Wetend' als subject verbonden te zijn met het beschouwde, ondanks afstand en gescheidenheid, leidt de rede ons deze verhouding te respecteren.

Aan de hand van een historie van het Nederlandse woord wereldbeschouwing zien we verschillende opvattingen over deze oerverhouding bij denkers en doeners zoals o.a.: Plato, Cusanus, Fernel, Descartes, Huygens. Luiken, Spinoza, Rabus, Nieuwetyt, Klopstock, Von Humboldt, Schleiermacher, etc.

De bewuste wereldbeschouwer is geen fanaat die een traditie aanhangt of een stroming volgt, hij of zij (h)erkent 'Rede' in de beschouwbare wereld, in de Andere, in Zichzelf. Het is alsof de wereld zichzelf beschouwt, als een onbegrensd begrensde.

Irrationeel is het de bestaande verhouding te ontkennen. Hierdoor wordt een oikonomos (norm in 'menselijke huishouding) tot hoogste norm verheven terwijl de oiko-logia (rede, Ratio of Logos van de kosmologische 'huishouding') wordt vergeten.

Het naast vele details en verschillen poneren van 'Eenheid', wordt vaak als generalisering afgedaan. Het inzicht dat op ontologisch niveau subject en object elkaar in zekere zin ZIJN is echter geen mystieke en metafysische illusie.

Wereldbeschouwers zijn we, elk met eigen unieke wereldbeschouwing. Toch toont 'het licht der Rede' ons, ook in de 21ste eeuw, dat we ons verhouden tot elkaar en onze 'wereld'.

De oprechte wens, waarmee de studie werd aangevangen en met dit werk werd voltooid, was de kosmologische 'Logos' weer in herinnering te brengen van de menselijke 'logica'. In het Erasmiaanse Rotterdam was dit wel mogelijk maar niet welkom. Die wens is nog springlevend en zeer actueel